Joben liburua eta 42 margolan
Joben liburua irakurri dut; nire baitako zerbait pertsonaiari atxikitzen zitzaion, eta beste liburuak ez bezala ulertzen hasi nintzen.
Konturatu nintzen urteak zirela, nire urteak, nireak, Jobengana hurbiltzen nindutenak, eta haietatik zetorkidala ulermen hori.
Joben adibidea abisu bihurtu zitzaidan: dena amaitzera iristen dela. Eta hemen esperientziaren bidez jakiten hasia nintzen; urteak ziren, harenak eta nireak.
Eta gure existentziari buruzko hausnarketa horrekin batera gainerako guztia iristen zen: bizitzaren helburua, bizitzeko modu desberdinak, ongia eta gaizkia, askatasuna, gorputza eta espiritua ditugula, eta espirituaren bidez iraunkortasuna izango dela, betierekoa.
Job bere baitan borrokatzen da; Jainkoaren aurrean oldarkor ere bihurtzen da, baina ez du itxaropena galtzen.
Job hau sinesgarri egiten zaigu, poesiaz betea, bere errealismo odoltsutik harago doazen irudiez betea, beren edertasunaren bidez eraldatzen direnak.
Eta hainbeste sufritzeagatik eta bere barrutik adierazteagatik, aurpegia gorritu egiten zaio eta begiak iluntasunez estaltzen zaizkio.
Dena ikusizko adierazpen eta oihu bihurtzen da. Eta esku artean brotxa edo espatula bat eta pintura-pote bat baditugu, azkar, sentsazio hori margotzen ere saia gaitezke: Joben liburuko 42 kapituluek beste hainbeste tauletan gogoraraz diezagutela, pentsatu baino gehiago bizitako koloreekin, hainbeste hitzen baliokide.
Agian heriotzaren aurrean adierazpena larriago bihurtzen da, ezezaguna agerian geratzen da, agurra azkena da jada, premiazkoena egiten zaiguna; eta horrelakoa izango da pintzelkada ere. Hor artea desegin egiten da, espresionista bihurtzen da, urratua azken keinu eta agur batean.
Jobek gizaki orori hitz egiten dio, haren pentsamendua erlijiosoa izan ala ez; amaiera bat badela dakien eta, agian, itxaropena ere izan dezakeen gizakiari.
Heriotza ustekabean iritsi ohi da, baina batzuetan kontrakoa gerta daiteke: gizakiak aurreikusita izatea eta haren bila joatea, heriotzarekin topo egitera; gu geu harengana joatea, eta hori guztia gizaki horrentzat pozgarri ere bihurtzea.
Pentsamendu eta sentipen honetan gelditzen bagara, galderak irits dakizkiguke, eta agian baita erantzunak ere:
-
Mendeetan zehar osatzen joan zen liburua da, Kristo aurreko IV. mendera arte, juduen ingurunean.
-
Haren itzulpen ugariei interpretaziorako balioko zuten beste hitz batzuk gehitu ahal izan zitzaizkiela.
-
Kristo ondoren edizio berriak argitaratzen jarraitu zutela, eta gaur egun ere jarraitzen dutela.
-
Baliteke azken kapituluak bizi- eta poesia-adierazpenean zertxobait ahulduak agertzea; arte desberdinetan gertatzen den bezala, beste batzuek obra denboran luzatzen jarraitu nahi dutenean.
-
Job hau sufrimendua eta poesia baino gehiago da; hitz odoltsua da, bizi den eta hil behar duen gizakiaren bizitza.
Espiritual den orok antzeko ibilbidea izan ohi du.
Joben poetika hartzaile bihurtzen da. Edertasuna den ororen bidez sumatzen den ikusezin hori da. Job argi handia da, eta bizitza ongi amaitzeko sinesgarri egiten zaigu; zorigaiztoko izan zitekeen bizitza bat eraldatzeko.
Jobi eguzkia beltzez estaltzen zaio, dena gau bihurtzen zaio. Jauna! Hautsera itzuliko nauzu?
Baina ortzadarra agertzen da, itxaropen bat azaltzen da. Existentzia orok bere burua gainditzen du.
Naturan izaki bizidun guztiak igarotzen dira; proportzioak dituzte, geometria infinitua, jakinduria dago.
Gizakiak naturari galdetzen dio, baina natura bera da aspalditik aldarrikatzen ari dena.
Berriro hasi beharko da, beti berriro, eta are indar handiagoz azken txanpan.
Ez dugu ezer eramaten. Zahartu zen haurrak ikusi zuen bere etxean jada familiakoak ez ziren beste batzuk bizi zirela.
Gaizki lortutako aberastasunak Jaunak haren sabeletik aterako ditu.
Zirkulu bat marraztu zuen uren gainean; Jainkoaren boterea zen.
Non zeunden zu nik lurraren zimenduak jartzen nituenean?
Orduan entzutez bakarrik ezagutzen zintudan.
Jobengan dena egiazko bizitza bihurtzen da, eta heriotza ere bai, egiazkoa izan nahi duen heriotza: bizitza gehiagoz osatutako heriotza baterako bizitzea.
Arte orotan, estilo orotan eta garai orotan gertatzen den bezala: gizakia ez da bere izatean ideia hutsa, ideia besterik ez, hartara mugatua. Artearekin ere berdin: inoiz ez ideia hutsa, inoiz ez abstraktua, soilik abstraktua; ezin da arte abstraktu hutsa existitu.
Bizitzaz betetako Job da. Presentzia eta bizitza da guztiontzat.
Antonio Oteiza.
El Pardo, 2014ko apirila.
